Archiwa tagu: Szczęście

Nikt nie chce kochać, wszyscy chcą być kochani

„Nikt nie chce kochać, wszyscy chcą być kochani.”

mówi Marta (Lucyna Winnicka) do Jerzego (Leon Niemczyk) w filmie „Pociąg” (1959) Jerzego Kawalerowicza.
Film został przywołany przez niedawną śmierć Lucyny Winnickiej (2013). Nie żyje już nikt z trzech głównych postaci „Pociągu”. Zbigniew Cybulski zginął najwcześniej, tragicznie, wskakując do ruszającego pociągu, w 1967 roku. Leon Niemczyk – w 2006.

A oto motto umieszczone w książce „Pociąg” (opowieść filmowa) Jerzego Lutowskiego, współscenarzysty filmu:


Smutne jest życie… Zdradliwe…
Czasem z najbłahszej przyczyny
Splata się w cichą tragedię,
W ciężkie cierpienie – bez winy.

Splata się tak niespodzianie,
Jak szare szyny kolei,
W rozpacz bezsilną, w tęsknotę,
W bezbrzeżny ból beznadziei.

Jak odchodzące pociągi,
Jest jednostajne, codzienne…

/Julian Tuwim, fragment wiersza pt. „Piotr Płaksin”/

Sam film jest majstersztykiem sztuki filmowej. Kawalerowicz mówił o nim tak:

„Ten film mówi o głodzie, o tęsknocie uczuć, niekoniecznie zresztą miłosnych. (…) Tą tęsknotą uczuć zostali obdarzeni wszyscy bohaterowie ‚Pociągu’. Nastąpił niejako podział jednego melodramatu na wiele osób.”

/źródło cytatu/

(Ostrzeżenie: dalsza część wpisu może stanowić streszczenie filmu)

Pociąg, Winnicka, Cybulski - scena w oknie

Głód uczuć…

Pociąg, Winnicka, Niemczyk - scena w wagonie sypialnym

Nadzieja na spełnienie…

Pociąg, Kawalerowicz - scena w korytarzu

My i oni…

Pociąg, Kawalerowicz - scena z polu

Nikt nie jest bez winy…

Pociąg, Kawalerowicz - dwa pociągi

Ruch, przemijanie, ułuda…

Kadry z filmu. Źródło zdjęć: Filmoteka Narodowa (Fototeka)

Camus i zaraza

„Wolność to nic więcej, niż szansa na bycie lepszym.”

(Albert Camus)

Camus, poza wszystkim innym, jest autorem wielu chwytliwych i zwykle naprawdę mądrych „złotych myśli”. A co do powyższej, cóż znaczy „bycie lepszym”?

***
Kilka z myśli Alberta Camus:

„Być wolnym, to móc nie kłamać.”

„Nie wolno być po stronie zarazy.”

„Jestem w ciemności i próbuję widzieć jasno.”

„Aby istnieć, człowiek musi się buntować.”

„Zło na świecie płynie niemal zawsze z niewiedzy.”

„Prawdziwą namiętnością XX wieku jest niewola.”

„Piękno, które pomaga żyć, pomaga również umierać.”

„Śmierć nadaje kształt miłości, jak nadaje go życiu – przekształcając ją w los.”

„Miłość bowiem żąda odrobiny przyszłości.”

„Człowiek to jest idea i idea mizerna od chwili, kiedy odwraca się od miłości.”

„Cechą egzystencji ludzkiej jest troska, musi on wciąż bronić się przed światem i przed własnymi myślami.”

„Wielkość człowieka polega na jego postanowieniu, by być silniejszym niż warunki czasu i życia.”

„Trzeba ratować człowieka. Trzeba go wyzwolić ze wszelkiego niewolnictwa i umożliwić mu szczęśliwe przeżycia niewielu lat życia.”

„Ale zawsze nadchodzi godzina w historii, kiedy ten, co ośmiela się powiedzieć, że dwa i dwa to cztery, jest karany śmiercią.”

„Honor świata żyje dla mnie w uciskanych, nie zaś w możnych – w nich jest tylko hańba.”

„Nie ma wolności dla człowieka, jak długo nie pokonał on strachu przed śmiercią.”

„Zawsze są powody do zabicia człowieka. Nie sposób za to udowodnić, że powinien żyć.”

„Ludzie sądzą, że zrobili dość nie zabijając nikogo. W rzeczywistości żaden człowiek nie może umierać w spokoju jeśli nie zrobił wszystkiego co trzeba, aby inni żyli.”

„Trzeba tylko iść naprzód, w ciemnościach trochę na oślep i próbować czynić dobrze. Jeśli zaś idzie o resztę, trwać i zdać się na Boga.”

***
Jak się mają przedwojenno-powojenne idee egzystencjalistów (również tych z lewicowego nurtu) do dzisiejszego liberalnego piekła?

W niektórych miastach wystawy anty-aborcyjne musi ochraniać policja. Przed ludźmi.

Zabija się w imię „wolności” innych ludzi. W obecnych czasach walką o wolność tłumaczy się najbardziej odrażające działania.

Tam, gdzie rosną poziomki

Wybierać się tam w momentach, gdy życie się nam zaciemnia, zawęża i kurczy… Jednak nie sposób tam trafić, mimo najgłębszych chęci… Ważne, abyśmy mieli tę leśną słoneczną polanę gdzieś w sobie. Podobnie jak nadzieję na lepsze czasy, prawdziwą miłość, piękniejszy świat. Nieistotne, że to wszystko może nigdy nie nadejść.

Yazoo „Happy People” (1983)

Wolność od samego siebie

Prawdziwa wolność, to wolność od wszelkich uczuć, pragnień, potrzeb. Stan „nirwany” niejako. Dla człowieka niedostępna. Oprócz głodu i potrzeby snu, najbardziej zniewalają nas uczucia. Pozytywne i negatywne. A często pozytywne okazują się po jakimś czasie negatywnymi, i vice versa.

Wygląda na to, że wszelkie uczucia są potrzebne, i te „najgorsze” również, aby człowiek mógł dojrzeć, i okrzepnąć w swojej sile. Byleby tylko te najbardziej negatywne stany nie trwały zbyt długo, bo to okazuje się destrukcyjne w końcowym rozrachunku.

Toyah „I Want To Be Free” (1981)

Nawrót zdrowia

Nawrót następuje powoli, ale towarzyszy mu lęk związany z tzw. powrotem do rzeczywistości. Nic mnie już nie męczy fizycznie, więc znowu mogę dostrzegać całą jaskrawość tego brzydkiego świata. Afery polityczne, obyczajowe, dziennikarskie, a także prawdziwe zbrodnie, i w końcu to, co ze światem ostatnio wyprawiają naukowcy… Wiele do analizy, syntezy, i neutralizacji.

I jeszcze do duszy własnej trzeba zajrzeć, aby odkryć, co akurat teraz najbardziej przeraża, a co cieszy. Jeśli się tego nie zrobi,  wystąpią problemy z poczuciem własnego „ja”, czy czymś podobnym, co właściwie jest trudne do zdefiniowania, a co niezbędne do uczucia szczęścia, czy nawet nieszczęścia, ale w każdym razie do utrzymania się w jednym kawałku.

„Jak Żwirek i Muchomorek nie wiedzieli, co się dzieje”